Bireysel Emeklilikte Yeni Dönem: Zorunlu Katılım

1- Kapsama Giren İşyerleri

Kanuna göre, 4-a ve 4-c kapsamında yani eski adıyla SSK’lı ve memur çalışan işyerleri sisteme dahil olacaktır.

Ancak sisteme girecek işyerleri çalışan sayılarına bağlı olarak Bakanlar Kurulunca ayrıca belirlenecek olup, ilk etapta belli bir sayının üzerinde çalışanı olan işyerleri sisteme dahil edilecektir. Sisteme dahil olacak işyerleri ve tarihler aşağıda belirtilmektedir.
 

 

Çalışan Sayısı İşyeri Yükümlülüğün Başlama Tarihi
1000 ve üzeri Özel Sektör 1 Ocak 2017
250-999 Özel sektör, genel ve özel bütçeli idareler 1 Nisan 2017
100-249 Özel sektör 1 Temmuz 2017
--- Mahalli idareler ve KİT’ler 1 Ocak 2018
10-49 Özel sektör 1 Temmuz 2018
5-9 Özel sektör 1 Ocak 2019

Çalışan sayısı SGK’da tescilli işyeri bazında değil, aynı vergi levhası altında faaliyet gösteren tüm işyerlerinde ve yaş sınırına bakılmaksızın tüm çalışanlar baz alınarak tespit edilecektir.

2- Kapsama Giren Çalışanlar

Kapsama alınması planlanan çalışanlar;

  • 5510 sayılı Kanun kapsamında 4-a ve 4-c sigortalısı olarak çalışmakta olan sigortalılar
  • 45 yaşını doldurmamış olanlar,
  • Türk vatandaşı veya Türk Vatandaşlığından izin alarak çıkmış olanlar,

Şeklinde belirlenmektedir. 

Söz konusu sistem, kanundan gelen bir katılımı öngördüğünden halen gönüllü katılımcı olarak bireysel emeklilik sistemine katkı payı ödemekte olan çalışanlar da uygulamanın başlamasıyla  birlikte kapsamda olan işyerlerinde çalışmaları halinde zorunlu bireysel emeklilik sistemine dahil edilecektir. 

3- Ödenecek Katkı Payları Ne Kadar Olacak

Sisteme dahil edilen çalışanın ödeyeceği katkı payı tutarı prime esas kazancın %3’ü olarak kabul edilmiş, Bakanlar Kuruluna da bu oranı iki katına kadar arttırmaya ve %1’e kadar indirmeye yetki verilmiştir.

Kanunda ödenecek tutarın belirlenmesi konusunda prime esas kazanca atıf yapıldığından, bu durumda belirlenecek katkı payları asgari ücret ile prime esas kazanç tavanı arasında kalan ücret üzerinden belirlenecektir.

2016 yılı için asgari 1.647 Lira olarak belirlendiğinden, asgari ücretli bir çalışanın ödeyeceği minimum katkı payı 50 Lira olacaktır. Tavan ve üzerinde ücretle çalışan kişi için de 321 Lira olmaktadır. 

4- Katkı Paylarının Ödenme Yöntemi ve zamanı

Sistemde katkı paylarının ödenmesinden işverenler sorumlu tutulmaktadır. Buna göre işveren, çalışanın ücretinin ödenme gününü takip eden işgünü kesmiş olduğu katkı payı tutarını emeklilik şirketinin hesaplarına aktarmakla yükümlüdür. İşverenin bu süre içerisinde aktarımı gerçekleştirmemesinden dolayı çalışanın getiri kaybına uğraması halinde işveren sorumlu tutulmaktadır.

5- Sistemden Ayrılma Zamanı

Çalışan emeklilik planına dahil olduğunun kendisine bildirildiği tarihi takip eden iki ay içinde sözleşmeden cayabilmektedir.

Bu halde kendisi adına yapılan kesintiler ve varsa bunların getirileri kendisine 10 işgünü içinde iade edilecektir.

Cayma hakkını kullanmayan çalışanın daha sonra belirlenecek usullerde ara verme hakkından faydalanabileceği öngörülmektedir.

İlk 2 ay geçtikten sonra da katılımcının sistemden ayrılabileceği kabul ediliyorsa da bu taktirde katkı paylarının değer kaybetmeme garantisi bulunmamaktadır.

6- İşyerinin Değişmesi Halinde Ne Olacak

Mevcut işyerinden dolayı zorunlu katılım sonucu bireysel emeklilik sözleşmesi bulunan bir çalışanın işyeri değiştirmesi halinde, eski işyerindeki sözleşmesi yeni işyerindeki sözleşmesine aktarılacaktır. Yeni işyerinde bir sözleşmesinin olmaması halinde çalışan eğer isterse eski sözleşmesini devam ettirilebilir, böyle bir talepte bulunmazsa da sözleşmesi sonlandırılacaktır.

Çalışan talebini işyeri değişikliğini takip eden ayın sonuna kadar bildirmekle yükümlü.

Diğer yandan aynı anda birden fazla işverene tabi olarak çalışmakta olan sigortalılar için her bir işvereni tarafından ayrı ayrı sisteme dahil edilmeleri gerekmektedir. 

7- Devlet Katkısı Olacak mı

Aynen gönüllü katılımcılarda olduğu gibi kapsamda kalan katılımcılar için her ay yatırılacak katkı paylarının %25’i devlet katkısı olarak hesaplarına aktarılacaktır. Ayrıca aynı çalışanın hem  gönüllü katılımdan dolayı hem de zorunlu katılımdan dolayı hesabının olması halinde, devlet katkısı üst sınır ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Bu durumda 2016 yılı için gönüllü katılım hesaplarına ait ödemelerden dolayı 4.941 Lira, zorunlu katılım hesabına dayalı hesaptan dolayı da ayrıca 4.941 Lira  devlet katkısı hakkedilecek olup, bu tutarlar 2017 yılında belirlenecek olan asgari ücrete göre bir miktar artacaktır.

Ayrıca, bu kapsamda zorunlu olarak sisteme katılanlar için ilave olarak 1.000 Liralık devlet katkısı öngörülmektedir.

Devlet katkısını hak kazanabilmek için cayma hakkının kullanılmamış olması ve %25’lik devlet katkısının hak kazanılması koşullarının sağlanmış olması gerekmektedir. Yani sisteme giren herkese 1.000 Lira otomatik olarak aktarılmayacak, bazı sürelerin geçmiş olması şartıyla ve bir skalaya bağlı olarak aktarılacaktır. Buna göre;

a) Üç yıla kadar sistemde kalanlar herhangi bir devlet katkısı haketmeyecek,

b) En az üç ila altı yıl sistemde kalanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde onbeşini,

c) En az altı ila on yıl sistemde kalanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde otuzbeşini,

d) En az on yıl sistemde kalan fakat emeklilik yaşı gelmemiş olanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın yüzde altmışını,

e) En az sistemde on yıl kalıp emeklilik yaşı da gelenler de yüzde yüzünü,

hak kazanacaktır.

Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat veya malûliyet nedeniyle ayrılanlar Devlet katkısı hesabındaki tutarın tamamına hak kazanırlar şeklinde düzenleme bulunduğundan 1.000 Lira katkı payı da aynı şartlarla hesaba aktarılacaktır.  

8- İşverenin Yükümlülüğü

İşveren emeklilik şirketi veya şirketlerini bulmak ve anlaşmakla yükümlüdür. İşveren bu konuda yetkili olan bir veya birden fazla şirketle anlaşmak konusunda serbesttir.

Ayrıca, işveren sisteme giriş sırasında çalışandan fon tercihlerini almak, fon tercihi yapılmaması halinde ise çalışan yerine tercih yapmakla da yükümlüdür.

İşverenin bir diğer yükümlülüğü de katkı payını keserek şirket hesabına aktarmaktır. Bu aktarma çalışanın ücret ödeme gününü takip eden iş günü şirket hesabına aktarılmalıdır.

Kanuna göre işveren zorunlu bireysel emeklilik konusundaki yükümlülükleriyle ilgili olarak Çalışma Bakanlığınca denetlenecek ve tespit edilen her bir ihlal için 100 Lira idari para cezasıyla cezalandırılacaktır.

Ayrıca, işverenin katkı payını zamanında aktarmamasından veya hiç aktarmamasından dolayı çalışanın yaşayabileceği bir kayıptan da sorumlu tutulmaktadır.

9- Çalışana Faydası Nedir

Zorunlu bireysel emekliliğin katılımcıya yani çalışanlara olan katkıları ise şu şekilde sıralanabilir;

  • Çalışana katkı payları için %25 devlet katkısı imkanı zorunlu bireysel emeklilik kapsamında ödenecek katkı payları için de getirilmektedir.
  • Sisteme katılan ve %25 devlet katkısı için gerekli olan sistemde kalma sürelerini yerine getiren katılımcılara 1.000 Lira ilave devlet katkısı verilmektedir,
  • Sistemden emeklilik hakkını kazandıktan sonra birikimini toplu ödeme şeklinde almayarak  en az 10 yıllık gelir sigortası kapsamında sözleşme yapan sigortalıya birikiminin %5’i tutarında ayrıca devlet katkısı yapılması öngörülmektedir.

Sistem özellikle gönüllü tasarruf alışkanlığı olmayan çalışanlar açısından değerlendirilmesi gereken bir fırsat olarak görülebilir.

İletişim

Erkan Çetin
Sosyal Güvenlik Hizmetleri, Müdür
Telefon: +90 212 326 6965
Eposta

Bizi takip edin: