Yeni Gecikme Zammı, Gecikme Faizi, Pişmanlık Zammı ve Tecil Faizi Oranı

Vergi Bülteni 2019/67 | Gecikme Faizi, Tecil Faizi, Gecikme Zammı, Pişmanlık Zammı


Özet

30 Aralık 2019 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan;

  • Cumhurbaşkanı Kararıyla, gecikme zammı oranı aylık %1,6 olarak yeniden belirlenmiştir. Yasal düzenleme gereği, gecikme zammı oranının değişmesiyle birlikte, gecikme faizi oranı ve pişmanlık zammı oranı da %1,6 olmuştur. Yeni oran, 30 Aralık 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
  • Tahsilat Genel Tebliğiyle, tecil faizi oranı yıllık %15 olarak yeniden belirlenmiştir. Yeni oran, 30 Aralık 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

1. Yeni Gecikme Zammı Oranı

30.12.2019 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan 29.12.2019 tarih ve 1947 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, 6183 sayılı Kanun’un 51. maddesinde yer alan gecikme zammı oranı her ay için ayrı ayrı uygulanmak üzere %1,6 olarak yeniden belirlenmiştir. Böylece 02.10.2019 tarihinden beri yürürlükte olan aylık %2 gecikme zammı oranı, %1,6’ya inmiş olmaktadır.

Karar 30.12.2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre;

  • Vadesi 29.12.2019 tarihinden önce gelmesine rağmen, bu tarih itibariyle henüz ödenmemiş olan,
  • n Vadesi 29.12.2019 tarihinden sonra gelen ancak vadesinde ödenmeyen,

kamu borçlarına, yeni gecikme zammı oranı uygulanacaktır.

Gecikme zammı uygulamasıyla ilgili ayrıntılı açıklama yapılması gerekli görülmemekle birlikte, aşağıdaki özet bilgilerin hatırlatılmasında yarar görülmüştür:

  • Ay kesirlerine isabet eden gecikme zammı günlük olarak hesaplanır. Hesaplamada 1 ay 30 gün olarak dikkate alınır ve günlük gecikme zammı oranı, (aylık oran/30) formülüyle bulunur.
  • Tam aylar için gecikme zammı aşağıdaki formülle hesaplanır:
Gecikme zammı tutarı = Aylık gecikme zammı oranı x ay sayısı x gecikme zammı uygulanacak tutar
  • Ay kesirleri için gecikme zammı aşağıdaki formülle hesaplanır:
Gecikme zammı tutarı = Günlük gecikme zammı oranı x gün sayısı x gecikme zammı uygulanacak tutar
  • Gecikme zammı oranının yeniden belirlendiği hallerde, zammın hesaplanmasında aşağıdaki şekilde işlem yapılır:

- Aylık esasa göre gecikme zammının hesaplandığı bir aylık süre içindeki bir tarihte oran değişikliği yapılırsa, bu bir aylık sürenin tamamına eski oran uygulanır.

- Ay kesirleri için zammın hesaplanması günlük esasa göre yapılırsa, Cumhurbaşkanlığı kararının yürürlüğe girdiği gün dahil olmak üzere daha sonraki günler için yeni oran, yürürlük tarihinden önceki günler için ise eski oran dikkate alınır.

2. Yeni Gecikme Faizi Oranı

Vergi Usul Kanunu’nun 112. maddesinde yer alan düzenleme nedeniyle, gecikme faizi gecikme zammı oranında uygulandığından, 1592 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla yapılan değişiklik gecikme faizini de değiştirmiş olup, 30.12.2019 tarihinden itibaren uygulanacak gecikme faizi oranı %1,6 olmuştur.

Yasal düzenlemelere göre;

  • Gecikme faizinin hesabında ay kesirleri dikkate alınmamakta,

Gecikme faizi aşağıdaki formülle hesaplanmaktadır:

Gecikme faizi tutarı = Gecikme zammı oranı x ay sayısı x gecikme faizi uygulanacak tutar

3. Yeni Pişmanlık Zammı Oranı

Vergi Usul Kanunu’nun 371. maddesinde yer alan düzenleme nedeniyle, pişmanlık zammı gecikme zammı oranında uygulandığından, 1592 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla yapılan değişiklik pişmanlık zammı oranını da değiştirmiş olup, 30.12.2019 tarihinden itibaren uygulanacak pişmanlık zammı oranı % 1,6 olmuştur.

Yasal düzenlemelere göre;

  • Pişmanlık zammı hesabında ay kesirleri tam ay sayılmakta,
  • Pişmanlık zammı aşağıdaki formülle hesaplanmakta,
Pişmanlık zammı tutarı = Ödeme süresi geçen vergi tutarı x gecikme zammı oranı x borcun normal vade tarihi ile ödendiği tarih arasında geçen ay sayısı.
  • İdarece tarh edilen vergilerde ve tahakkuku tahsile bağlı vergilerde pişmanlık hükümleri uygulanmamakta,
  • Pişmanlıktan ancak talebin yazılı olması halinde yararlanılabilmekte,
  • Pişmanlık hükümlerinin uygulanması, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının kesilmesini engellememektedir.

4. Tecil Faizi Oranı

30.12.2019 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Seri: C, 5 sıra no.lu Tahsilât Genel Tebliğiyle, 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesine göre tecil ve taksitlendirilen kamu alacaklarına uygulanan tecil faizi yıllık %15 olarak yeniden belirlenmiştir. Böylece 25.10.2019 tarihinden beri yürürlükte olan yıllık %19 tecil faizi oranı, yıllık %15’e indirilmiştir.

Tebliğle belirlenen yeni tecil faizi oranı, Tebliğin yayımı tarihi olan 30.12.2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre;

  • 30.12.2019 tarihinden itibaren yapılacak başvurulara dayanılarak tecil edilen kamu alacaklarına yıllık %15,
  • Bu tarihten önceki başvurulara dayanılarak tecil edilecek olan kamu alacaklarına, başvuru tarihlerinden 29.12.2019 tarihine kadar geçen süre için ilgili dönemde geçerli olan oranda, bu tarihten itibaren yıllık %15,
  • Tebliğin yayımı tarihinden önce tecil edilmiş ve tecil şartlarına uygun olarak ödenmekte olan kamu alacaklarının, Tebliğin yayımı tarihinden sonra ödenmesi gereken taksit tutarlarına, Tebliğin yayımı tarihine kadar (bu tarih hariç) geçen süre için geçerli olan oranlarda, Tebliğin yayımı tarihinden itibaren de yıllık %15,

oranında tecil faizi uygulanacaktır.

Tecil faizi uygulamasıyla ilgili ayrıntılı açıklama yapılması gerekli görülmemekle birlikte, aşağıdaki özet bilgilerin hatırlatılmasında yarar görülmüştür:

  • Tecil ancak borçlunun yazılı başvurusu üzerine yapılabilmektedir. Borçlarının tecil ve taksitlendirilmesini talep eden borçluların, "Tecil ve Taksitlendirme Talep Formu" ile müracaat etmeleri gerekmektedir. Bu form, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinde yer almaktadır.
  • Tecil, talep edilmesi halinde alacaklı kamu idaresi veya tahsil dairesi tarafından zorunlu olarak yerine getirilmesi gereken bir işlem değildir. Alacaklı idare, zamanında ödenmeyen kamu alacağı için icra takibine başlama veya icrayı devam ettirme halinde borçlunun çok zor durumda kalacağını öngörür ve takdir ederse, yasal düzenleme çerçevesinde alacağını tecil edebilir ve taksitlendirebilir.
  • Tecil ve taksitlendirme talebinde bulunan borçluların "çok zor durumda" olup olmadıklarının tespitinde, likidite oranı kullanılmakta ve bu oran sonucunda tespit edilen çok zor durum derecesine uygun olarak tecil süresi belirlenmektedir. Bilanço esasına göre defter tutan borçluların çok zor durum halinin tespitinde kullanılacak formül aşağıdaki gibidir:
Likidite Oranı = (Dönen Varlıklar- Stoklar) / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

- Likidite oranının 1'den büyük olması durumunda borç tecil edilmemektedir.

- Likidite oranının 1 veya 1'den küçük ve 0,5'den büyük olması durumunda 12 aya kadar tecil yapılabilmektedir.

- Likidite oranının 0,5 veya 0,5'den küçük olması durumunda ise borçlar 24 aya kadar tecil edilebilmektedir.

  • Tecil kural olarak teminat gösterilmiş olmak şartıyla yapılabilmektedir. Ancak borçlunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen borçlarının toplamı 50.000 lirayı geçmemesi halinde teminat şartı aranmamaktadır. Bu tutarın üzerindeki borçların tecilinde, gösterilmesi zorunlu teminat tutarı 50.000 lirayı aşan kısmın yarısıdır.
  • Herhangi bir haciz uygulaması olmadan tecil edilen borçlar için alınan teminatlar; tecil şartlarına uygun olarak yapılan ödemeler sonucunda kalan tecilli borç tutarının, zorunlu teminat tutarının altına inmesi durumunda yapılan ödemeler nispetinde ve bölünebilir nitelikte olması şartıyla iade edilmektedir.
  • Tecil faizi oranı yıllık olarak belirlenmekte, basit faiz usulü kullanılarak başvuru tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için ödenecek taksit tutarları üzerinden hesaplanmaktadır.
  • Tecil faizinin hesaplanmasında kullanılan basit faiz usulü formülü aşağıdaki gibidir:
Tecil Faizi = (Taksit Tutarı x Yıllık Tecil Faizi Oranı x Gün Sayısı) / 36.000
  • Tecil ve taksitlendirme talebinde bulunanların, tecil edilen borçlarını taksit ödeme sürelerinden önce ödemesi mümkündür. Bu durumda, erken ödenen tutara, tecil müracaat tarihinden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için tecil faizi hesaplanır.
  • Tecil ve taksitlendirilmiş borçlar çeşitli nedenlerde tecil şartlarına uygun olarak ödenemeyebilir. Bu durumda, tecil ihlal edilmiş sayılmaktadır. Tecil şartlarını ihlal edenlerin, tecilin geçerli sayılması için tecile yetkili makamlara yapacakları başvuru üzerine bu makamlarca gerekli değerlendirme yapıldıktan sonra tecilin geçerli sayılmasına karar verilebilir.
  • Tecil şartlarının ihlal edilmiş olması, gerekli şartların oluşmuş olması halinde daha önce tecil edilmiş olan alacağın yeniden tecil edilmesine engel değildir.
  • Tecil edilen borç tutarının % 10’u ödenmedikçe borçluya, ilgili tahsil dairesine borcu bulunmadığını gösteren yazı verilmemektedir.
  • Aşağıdaki vergiler tecil edilmemektedir:

-  Geçici Vergi

-  Özel Tüketim Vergisi

-  Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi

-  Özel İletişim Vergisi

-  Harçlar.

Katma değer vergisi borçları, 2016/2 sayılı Tahsilat İç Genelgesinde belirlenen koşullar ve sınırlar çerçevesinde tecil edilebilmektedir.

Tebliğde ayrıca, 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesine göre belirlenen tecil faizinin belirli yüzdesi esas alınarak Kanun’un 48/A maddesine göre tecil edilen alacaklar için hesaplanan tecil faizi oranının yeni belirlenen oran ve uygulama esasları dikkate alınarak tespit edileceği belirtilmiştir.

5. Dönemler İtibariyle Gecikme Zammı, Gecikme Faizi ve Pişmanlık Zammı Oranları

GECİKME ZAMMI, GECİKME FAİZİ VE PİŞMANLIK ZAMMI ORANLARI

Dönem

BKK/Cumhurbaşkanlığı Kararı

Oran (%)

Tarih

No

12.11.2003 – 01.03.2005

03.11.2003

2003/6345

4

02.03.2005 – 20.04.2006

23.02.2005

2005/8551

3

21.04.2006 – 18.11.2009

03.04.2006

2006/10302

2,5

19.11.2009 – 18.10.2010

02.11.2009

2009/15565

1,95

19.10.2010 – 04.09.2018

12.10.2010

2010/965

1,40

05.09.2018 – 30.06.2019

04.09.2018

62

2

01.07.2019 – 01.10.2019

29.06.2019

1266

2,5

02.10.2019 – 29.12.2019

01.10.2019

1592

2

30.12.2019 -

30.12.2019

1947

1,6

6. Dönemler İtibariyle Tecil Faizi Oranları

TECİL FAİZİ ORANLARI

Dönem

Oran (Yıllık %)

Yasal Düzenleme

04.03.2005 – 27.04.2006

30,00

434 seri no.lu Tahsilât Genel Tebliği

28.04.2006 – 20.11.2009

24,00

438 seri no.lu Tahsilât Genel Tebliği

21.11.2009 – 20.10.2010

19,00

Tahsilât Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 1

21.10.2010 – 05.09.2018

12,00

Tahsilât Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 2

06.09.2018 – 24.10.2019

22,00

Tahsilât Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 3

24.10.2019 –29.12.2019

19,00

Tahsilât Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 4

30.12.2019 –

15,00

Tahsilât Genel Tebliği Seri: C Sıra No: 5

İletişim

Recep Bıyık

Mevzuat Eğitim ve Araştırma Başkanı, PwC Türkiye

Bizi takip edin