Anayasa Mahkemesi Kararı

Kapsam

28.02.2023 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 13.12.2022 tarih ve E:2022/125 K:2022/162 sayılı kararıyla, Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablonun “II. Kararlar ve Mazbatalar” başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasında yer alan parantez içi hükmün ikinci cümlesi Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

1. İptale Konu Düzenleme ve İptal Edilen Hüküm

İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlarca yapılan ihalelerde öteden beri; ihale kararı, sözleşme ve ödeme makbuzları üzerinden damga vergisi ödenmektedir.

15.07.2016 tarih ve 6728 sayılı Kanun’la, Damga Vergisi Kanunu’na ekli (1) sayılı Tablonun “II. Kararlar ve Mazbatalar” başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasına eklenen parantez içi hükümle, Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde;

• İhale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade edilmesi,
• Sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisinin ret ve iade edilmemesi,

öngörülmüştür.

Anayasa Mahkemesinin yukarıda bahsedilen kararıyla, düzenlemede yer alan şekilde ihale kararının sonradan iptali ve sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda, sözleşmeye ilişkin damga vergisinin ret ve iade edilmeyeceğine ilişkin cümle iptal edilmiştir. Bu çerçevede iptal edilen ihaleler kapsamında yapılan sözleşmelere ilişkin ödenen damga vergisi iade alınabilecektir.

İlgili düzenleme ve iptal edilen cümle aşağıda yer almaktadır.

“II. Kararlar ve mazbatalar

…

2. İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları (4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde, bu ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisi ret ve iade olunur. Sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisi ret ve iade edilmez.)”

2. Anayasa Mahkemesi Kararının Gerekçesi

Anayasa Mahkemesi Kararının gerekçesi incelendiğinde şu belirlemeler dikkat çekmektedir:

• Kamu İhale Kanunu’na göre ihale sürecinin tamamlanmasının sözleşmenin imzalanmasına bağlı olduğu, ihale kararı üzerine taraflarca sözleşme imzalanmasının ihale konusu işle ilgili taraflara hak ve yükümlülüklerinin yanı sıra ihale edilen iş sebebiyle istekliye sağlanan avantajı ortaya koyduğu, ihale üzerine bırakılan isteklinin, ihalenin iptali nedeniyle ihale dışı kalması sonucunda hem sözleşmenin hükmünden yararlanamaz hale gelerek sağlanan avantajdan mahrum kaldığı hem de imzalanan sözleşmenin tümü üzerinden ödediği damga vergisini iade alamadığı.
• İhalenin iptali durumunda ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısma isabet eden damga vergisi iade edilirken, ihalenin iptali veya ihale üzerine bırakılan isteklinin değişmesi nedeniyle sözleşmenin uygulama kabiliyetinin kalmadığı durumlarda sözleşmenin hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade edilmesine imkan tanınmamasının çeliştiği, ayrıca aynı iş sebebiyle yeniden alınacak ihale kararlarının ve yapılacak yeni veya işin devamı niteliğindeki sözleşmelerin de damga vergisine tabi olacağı.
• Bu çerçevede, ihale sonucu imzalanan sözleşmenin, ihalenin iptali veya ihale üzerine bırakılan isteklinin değişmesi nedeniyle uygulanamaz hale gelmesi durumunda sözleşmenin hükmünden faydalanılmayan dönemlere yönelik damga vergisinin ret ve iade edilmesinin kişilere aşırı külfet yüklediği ve kuralın orantılı olmadığı.

İlgili Karar metnine aşağıdaki bağlantı yardımıyla ulaşabilirsiniz.

• Anayasa Mahkemesinin 13/12/2022 Tarihli ve E: 2022/125, K: 2022/162 Sayılı Kararı