Ürünüm güvenli ama CE'si yok
Dünya Gazetesi
Ürettiğiniz veya ithal ettiğiniz ürün hiçbir güvenlik riski taşımasa, hatta kendi alanında dünyanın en güvenli ürünü olsa ve bu durumu belgeleyen test raporları olsa bile, mevzuat gereği o üründe bulunması gereken işaret veya etiketler yoksa ürün güvenliği mevzuatı kapsamında idari müeyyidelerle karşı karşıya kalabilirsiniz. Hatta ürününüz piyasadan toplatılabilir.
Ürün güvenliği mevzuatına uyum için ürünün güvenli olması yetmez. Bu durum, 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun gerekçesinde şu ifadelerle açıklanıyor: “Bir ürünün teknik düzenlemesine uygunluğunu gösteren işaret ve belgelerin eksikliği tali uygunsuzluk değildir. Kanun bu eksikliklerin giderilmeden ürünün piyasaya arz edilmemesini veya piyasada bulundurulmamasını, gerektiğinde bu tür uygunsuzluğu olan ürünlerin piyasadan çekilmesini veya kullanıcıdan geri çağırılmasını hükme bağlamaktadır.”
7223 Sayılı Kanun 2020 yılı Mart ayında yayımlandı ve 2021 yılı Martında yürürlüğe girdi. Ancak pandemi nedeniyle gündemde hak ettiği yeri bulamadı. Türkiye’de ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler konusunda 2002 yılından beri yürürlükte olan 4703 sayılı Kanun vardı. Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanan 4703 sayılı Kanun, yayımından sonra mevzuatta, teknolojide ve hatta yaşam tarzında meydana gelen değişiklikler nedeniyle güncelliğini yitirmeye başlamıştı. Gerçi Avrupa Birliğinin 2010 yılından itibaren yürürlüğe koyduğu düzenlemeler alt mevzuata (teknik düzenlemelere) yansıtılmıştı, ancak bu defa da Yönetmeliklerin Kanundan daha ağır yükümlülükler getirmesi gibi bir durum ortaya çıkmaya başlamıştı.
7223 sayılı yeni Kanunun getirdiği yenilikler arasında; ürünün nihai kullanıcıdan geri çağırılabilmesi, iktisadi işletmecilerin ve sorumluluklarının ayrıntılı olarak tanımlanması, izlenebilirlik, ürün sorumluluğu tazminatı ile elektronik ticarette piyasa gözetimi ve denetimi ilk göze çarpanlar. Kanun ayrıca idari para cezaları konusunda da önemli yenilikler getiriyor. Para cezalarında dikkat çeken ilk husus cezaların artması ve ceza miktarı belirlenirken aykırılığın büyüklüğünün yanında yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumunun da dikkate alınacak olması. Bu durumda cirosu yüksek şirketlere daha yüksek ceza uygulanabilir. Hemen belirtelim, para cezalarında alt ve üst limitler arasındaki fark on kat.
İdari para cezalarıyla ilgili maddelerde geçen bir ayırım ise oldukça dikkat çekici: Teknik düzenlemelerin ürün güvenliği hükümlerine aykırı hareket ile ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırı hareket ayrı bentlerde düzenlenmiş ve farklı cezalar öngörülmüş.
Bu durumu bir örnekle anlatalım. İlgili Yönetmelik (teknik düzenleme) uyarınca elektrikli ekipmanların uyması gereken koşullardan üçünü ele alalım: Yalıtımının uygun olması, tehlike oluşturabilecek radyasyon üretmemesi, CE işareti taşıması. Bu üç koşuldan ilk ikisinin ürün güvenliğiyle ilgili temel gerekler olduğu Yönetmekte belirtilmiş. Bu durumda bir elektrikli ekipmanın yalıtımının uygun olmadığının veya tehlike oluşturabilecek düzeyde radyasyon yaydığının tespiti halinde, idari para cezası uygulanacak ise, ilgili teknik düzenlemenin ürün güvenliği ile ilgili hükümlerine aykırı hareket edildiği için bu ceza 2021 yılı için en az 50 Bin en çok 500 Bin Lira olacak. Öte yandan, bu ürünün hiçbir güvenlik riski olmasa dahi, CE işareti yoksa bu defa ilgili teknik düzenlemenin ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırı hareket edildiği için en az 20 Bin, en fazla 200 Bin lira idari para cezası söz konusu olabilecektir. Ayrıca idari para cezasının yanında, ürünün piyasadan toplatılmasına kadar gidebilecek yaptırımlar söz konusu olabilir.
Yukarıda belirtiğimiz gibi, ürününüz güvenli olsa dahi, ilgili Teknik Düzenlemede yazan gerekleri yerine getirmezseniz para cezası ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Bu durumu yol boş iken kırmızı ışıkta geçmeye benzetebiliriz. Trafik ışıklarının amacı, kalabalık kavşaklarda güvenli bir geçiş düzeni sağlamaktır. Buna aykırı hareket edenlere ise ceza öngörülür. Kavşağın boş olması halinde kırmızı ışıkta geçmenin bir güvenlik riski yaratmadığını düşünebilirsiniz. Ancak bu durum size kırmızı ışıkta geçme hakkı vermez ve yakalanırsanız ceza uygulanır. Benzer şekilde, ürününüz güvenli olsa dahi, özelikle CE işareti taşıması gereken ürünlerde bu işaretin olmaması, güvenli ürününüzü ürün güvenliği mevzuatına aykırı hale getirir.
Son söz: İster yaya ister şoför olun, yol boş olsa dahi kırmızı ışıkta geçmeyin.