Varlık barışında ne yeni ne değil?

Yaygın ifadesiyle varlık barışı, diğer adıyla kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılmasıyla ilgili 11  Kasım 2020 tarih ve 7256 sayılı Kanun’la yeni bir düzenleme yapıldı.  

Varlık barışı uygulamaları daha önce defalarca yapıldı; 2008 yılında 5811 sayılı Kanun’la, 2013 yılında  6486 sayılı Kanun’la, 2016 yılında 6736 sayılı Kanun’la, 2018 yılında 7143 sayılı Kanun’la, 2019 yılında  7186 sayılı Kanun’la. 

Aşağıda hem yeni düzenlemeyi özetledim hem de eski uygulamalarla benzerlik ve farklılıklarını.  

7256 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemenin genel çerçevesi 

Yeni varlık barışı düzenlemesiyle, gerçek ve tüzel kişilere, yurt dışında ve yurt içinde bulunan  varlıklarını kayda alma olanağı veriliyor. Düzenleme ayrıca, varlık barışından yararlanarak Türkiye’ye  getirilen veya kayda alınan varlıklar nedeniyle vergi incelemesi veya vergi tarhiyatı yapılmamasını  öngörüyor. Eski düzenlemelerle özünde bir farklılık yok. 

Kapsama giren varlıklar 

Yeni düzenleme, 7143 ve 7186 sayılı Kanun’un kapsamıyla aynı kapsamı öngörüyor. Düzenlemeye göre,  varlık barışı kapsamında yurda getirilecek veya kayda alınacak varlıklar şunlar:  

• Yurt dışında bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları. 
• Yurt içinde bulunan; para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile  taşınmazlar. 

Varlığın yurt dışında veya yurt içinde bulunma tarihi 

Varlığın geçmişte belli bir tarih itibariyle var olduğunu ispat etme zorunluluğu yok. Verilen süre içinde  varlığın yurda getirilmesi veya kayda alınması koşulunun sağlanması yeterli. 

Beyan veya bildirim zamanı 

Yapılan düzenlemenin avantajlardan yararlanabilmek için,  

• Yurt dışında bulunan kapsamdaki varlıkların; 30 Haziran 2021 tarihine kadar Türkiye’deki banka  veya aracı kuruma bildirilmesi  
• Yurt içindeki kapsamdaki varlıkların, 30 Haziran 2021 tarihine kadar vergi dairelerine beyan edilmesi ve yasal defterlere kaydedilmesi 

gerekiyor.

Yurt dışındaki varlıkların yurda getirilmesi 

Yurt dışında bulunan ve düzenleme kapsamında olan varlıkların, bildirim yapıldığı tarihten itibaren üç  ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’deki banka veya aracı kurumlarda açılacak bir hesaba  transfer edilmesi gerekiyor. 

Varlıkları yurda getirilmesi zorunlu olmayan durumlar 

Düzenleme kapsamına giren yurt dışındaki varlıklar, yurt dışında bulunan banka veya finansal  kurumlardan kullanılan ve düzenlemenin yürürlük tarihi itibariyle kanuni defterlerde kayıtlı olan  kredilerin en geç 30 Haziran 2021 tarihine kadar kapatılmasında kullanılabilir. Bu takdirde, defter  kayıtlarından düşülmesi kaydıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye'ye getirilme  şartı aranmıyor. 

Yürürlük öncesi sermaye avansı olarak Türkiye’ye getirilen varlıklar 

Düzenlemenin yürürlük tarihi itibarıyla yasal defterlerde kayıtlı olan sermaye avanslarının, yurt dışında  bulunan kapsamdaki varlıkların düzenlemenin yürürlük tarihinden önce Türkiye'ye getirilmek suretiyle  karşılanmış olması hâlinde, söz konusu avansların defter kayıtlarından düşülmesi şartıyla,  düzenlemenin avantajlarından yararlanılması mümkün. Düzenlemede geçen defter kayıtlarından  düşülmesinden kastedilenin ne olduğu açık değil. Sermaye avansının sermayeye eklenmesinin bu  kapsamda olduğu açık. Ancak sermaye avansının ortaklara iade edilmesi veya başka bir hesaba  aktarılmasının bu kapsamda olup olmadığı tartışma götürür. 

Varlıkların beyan edilecek değeri 

Kanun’da hem yurt dışı hem de yurt içi varlıkların hangi değerle beyan edileceği konusunda bir hüküm  yok. Varlıkların hangi değerle değerleneceği konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığına yetki veriliyor. 

Beyan edilecek varlıkların nasıl değerleneceği önemli bir konu. Beyan edilen varlıkların elden  çıkartılmasında satış gelirinin tespitinde bu değerin maliyet bedeli olmasından geliyor bu önem. 

Ödenecek vergi 

Yeni düzenleme hem yurt dışı hem de yurt içi varlıkların beyanında vergi öngörmüyor.  

Geçmişte yapılan varlık barışı düzenlemelerinde farklı uygulamalar öngörüldü. 2016 yılında yasalaşan  6736 sayılı Kanun’la yapılan düzenlemede de vergi öngörülmemişti. 2018 tarihli 7143 sayılı Kanun, yurt  dışındaki varlıkların 31 Temmuz 2018 tarihine kadar yurda getirilmesi, yurt içindeki varlıkların da bu  tarihe kadar defterlere kaydedilmesi durumunda, herhangi bir vergi ödenmemesini, bu tarihten sonra  getirilmesi veya deftere kaydedilmesi durumunda ise %2 vergi ödenmesini öngörüyordu. Diğer  uygulamalarda ise hep vergi alındı. Tek oran veya yurt içi ve yurt dışı için farklı oranlar şeklinde. 

Kayda alınacak varlıkların elden çıkartılması 

Düzenleme kapsamında kayda alınan varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançlar, genel  düzenlemeler kapsamında vergilenecek. Varlıkların elden çıkartılmasından doğan zararların ise gelir  veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak dikkate alınması mümkün  değil. 

Düzenlemeden yararlanmanın sağladığı avantajlar 

Düzenleme, varlık barışından yararlanarak Türkiye’ye getirilen veya kayda alınan varlıklar nedeniyle  vergi incelemesi veya vergi tarhiyatı yapılmamasını öngörüyor. Ancak bu olanak, bildirilen varlıkların  bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya Türkiye’de banka veya aracı  kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmesi şartıyla sağlanıyor. 

Varlık Barışı uygulamalarının karşılaştırılması 

İlgilenenler için, geçmiş varlık barışlarında uygulanan değerleme ölçüsü, vergi oranı ve düzenlemeden  yararlanmanın sağladığı incelenmeme ve tarhiyata muhatap olmama hükmünün özeti aşağıdaki  tabloda.

Etiketler

• Vergi
• Recep Bıyık